੧੯. ਗੁਰਮੁਖਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੇਵਾਪੰਥੀ ਜੀ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਅਮੋਲੀਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਚਨ:- ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ “ਅਧਯਾਪਕ ਬਾਲਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਹਾਰਨੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਗਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਜਾਚ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ‘ਕੰਨੇ’ ਨੂੰ ‘ਮੁਕਤਾ’ ਹੀ ਬੁਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ‘ਆਕਾਰ’ ਨੂੰ ‘ਅਕਾਰ’ ਅਰ ‘ਸਾਲਾਹੀ ਸਾਲਾਹ’ ਨੂੰ ‘ਸਲਾਹੀ ਸਲਾਹ’, ‘ਪਾਤਾਲਾ ਪਾਤਾਲ’ ਨੂੰ ‘ਪਤਾਲਾ ਪਤਾਲ’ ਪੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਦੁਲਾਈਆਂ’ ਨੂੰ ‘ਲਾਂ’ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: ‘ਕਰਨੈ’ ਨੂੰ ‘ਕਰਨੇ’ ‘ਆਖੀਐ’ ਨੂੰ ‘ਆਖੀਏ’, {ਕਨੌੜੇ ਨੂੰ ਹੋੜਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ} ‘ਮੁਹੌ’ ਨੂੰ ‘ਮੁਹੋ’ ਪੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ‘ਹਾਹੇ’ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ: ‘ਕਹਹਿ’ ਨੂੰ ‘ਕਹੈ’, ‘ਰਹਹਿ’ ਨੂੰ ‘ਰਹੈ’, ‘ਸੋਹਹਿ’ ਨੂੰ ‘ਸੋਹੈ’ ਪੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ‘ਜਾਕਉ’ ਨੂੰ ‘ਜਾਕੋ’ ਅਤੇ ‘ਦਇਆਲਾ’ ਨੂੰ ‘ਦਿਆਲਾ’ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਤੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹਾਰਨੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਜੇ ਮੁਹਾਰਨੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਫੇਰ ਪਾਠ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪ ਮੁਹਾਰਨੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਗੋਂ ਓਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਕਰਾਉਣ, ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਹਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਪੋਥੀ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੋਥੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੋਥੀ ਹਾਲੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਗੋਂ ਬੇਅਦਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਗਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਣ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” (ਪੋਥੀ ਸੰਤ ਗਾਥਾ ਅੰਗ ੧੪)

Gurmukh B_rahm B_rahmgeaanee Saⁿt Baabaa Shaam Seⁿgh Saaheb Jee Sayvaapaⁿthee Jee’s priceless invaluable Aⁿm_ret words:- Teachers do not make children perfect their Muhaarnee. This is why only a rare few know the way of reading the vowels of Gurbaannee clearly and correctly.

For example, they are pronouncing a kaⁿnaa as a muktaa, and reading aakaar as akaar, saalaahee saalaah as salaahee salaah, and paataalaa paataal as pataalaa pataal. In this way, they read a dulaaⁿ as a laaⁿ: karnai as karnay, aakheeai as aakhee-ay, {and read kanaurraa as horraa} muhau as muho. In the same way, only a rare few read both hahay: they read kahahe as kahai, rahahe as rahai, sohahe as sohai. Then they read jaakou as jaako and daeaalaa as deaalaa.

Thus, children are not taught Muhaarnee to perfection. If Muhaarnee is perfected, only then can they read paatth correctly. However, amongst teachers, only a few rare ones have perfected Muhaarnee themselves, so how would they correct someone else’s. Teachers rush teaching, they quickly get children to read from pothee, and when that has not even been perfected, they have them sit on Mahaaraaj taabeaa to read paatth. Instead this is actually very disrespectful; due to not knowing the correct pronunciation of the vowels, paatth is read incorrectly.” (pothee Saⁿt Gaathaa pg 14)

‍